Katlı Oranlar Kanunu – Dalton

İki element arasında birden fazla değişik bileşik oluşuyorsa, elementlerden birinin sabit kütlesine karşılık diğer elementin kütleleri arasında belirli bir oran vardır.  Katlı Oranlar kanununu J. Dalton bulmuştur.
  • NO2  ile  N2O3  bileşikleri arasındaki katlı oran;
(NO2).2 → N2O4
(N2O3).1 → N2O3              Katlı oran; 4 / 3
Aynı işlem oksijen miktarları eşitlenerek yapılrsa katlı oran 3 / 4 bulunur.
Dikkat edilmesi gerekenler;
* Üç elementten oluşan bileşiklerde katlı oran aranmaz. H2SO3 – H2SO4 arasında katlı oran yoktur.
* Farklı elementlerin oluşturduğu iki bileşik arasında da katlı oran aranmaz. CO2 – SO3 arasında katlı oran yoktur.
* Eğer oluşan bileşiklerin kaba formülleri aynı ise katlı oran yoktur. C3H6 – C4H8 arasında katlı oran yoktur.
Örnek Sorular
ÖRNEK 1: C ve H elementlerinin oluşturduğu iki bileşikten birincisinde 6 gram C, 1 gram H , ikincisinde 1,8 gram C, 0,4 gram H ile birleşiyor. Birinci bileşiğin formülü C3H6  olduğuna göre ikinci bileşiğin basit formülü nedir?
ÖRNEK 2: XY4 bileşiğinin kütlece %75’i , X2Yn  bileşiğinin de kütlece %80’i X’tir.  Buna göre n sayısının değeri kaçtır?
ÖRNEK 3: X2Y5  bileşiğinde X’in Y’ye kütlece birleşme oranı 9 / 5 olduğuna göre  XY3  bileşiğindeki kütlece birleşme oranı kaçtır?
ÖRNEK 4: X2Y   bileşiğinde X / Y kütle oranı 7 / 4’tür. Eşit kütlelerde X ve Y’den 27 gram X2Y5  bileşiği  oluşuyor. Hangi elementten kaç gram artar?
ÖRNEK 5: Aşağıdaki bileşiklerden kütlece karbon yüzde­si en fazla olan hangisidir?
A) C2H6      B)CH4        C)C3H6       D) C3H8       E) C5H12
ÖRNEK 6: Aşağıdaki tabloda bileşiklerin formülleri ve kullanılan X ve Y miktarları verilmiştir. m kaç gramdır?
Bileşik
X
Y
X3Y2
m
10,2
X2Y5
6,4
25,5
ÖRNEK 7: Aşağıdaki tabloda verilen değerlere göre I.bileşiğin formülü nedir?
X
Y
Formül
I.bileşik
7
3
?
II.bileşik
21
8
X3Y4
ofis taşıma şirketleri